(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.155. అధ్యాయః 155
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
భీష్మేణి యుధిష్ఠిరంప్రతి పుష్పధూపదీపదానాదిప్రశంసాపరబలిశుక్రసంవాదానువాదః॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ।

ఆలోకదానం నామైతత్కీదృశం భరతర్షభ।
కథమేతత్సముత్పన్నం ఫలం వా తద్బ్రవీహి మే॥ 13-155-1(87345)
భీష్మ ఉవాచ। 13-155-2x(7312)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
మనోః ప్రజాపతేర్వాదం సువర్ణస్య చ భారత॥ 13-155-2(87346)
తపస్వీ కశ్చిదభవత్సువర్ణో నామ భారత।
వర్ణతో హేమవర్ణః స సువర్ణ ఇతి విశ్రుతః॥ 13-155-3(87347)
కులశీలగుణోపేతః స్వాధ్యాయోపరమం గతః।
బహూన్సువంశప్రభవాన్సమతీతః స్వకైర్గుణైః॥ 13-155-4(87348)
స కదాచిన్మనుం విప్రో దదర్శోపససర్ప చ।
కుశలప్రశ్నమన్యోన్యం తౌ చోభౌ తత్ర చక్రతుః॥ 13-155-5(87349)
తతస్తౌ సత్యసంకల్పౌ మేరౌ కాంచనపర్వతే।
దేవర్షిభిః సదా జుష్టే సహితౌ సంన్యషీదతాం॥ 13-155-6(87350)
తత్ర తౌ కథయంతౌ స్తాం కథా నానావిధాశ్రయాః।
బ్రహ్మర్షిదేవదైత్యానాం పురాణానాం మహాత్మనాం॥ 13-155-7(87351)
సువర్ణస్త్వబ్రవీద్వాక్యం మనుం స్వాయంభువం ప్రతి।
హితార్థం సర్వభూతానాం ప్రశ్నం మే వక్తుమర్హసి॥ 13-155-8(87352)
సుమనోగంధధూపాద్యైరిజ్యంతే దైవతాని చ।
కిమేతత్కథముత్పన్నం ఫలం యోగం చ శంస మే॥ 13-155-9(87353)
మనురువాచ। 13-155-10x(7313)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
శుక్రస్య చ బలేశ్చైవ సంవాదం వై మహాత్మనోః॥ 13-155-10(87354)
బలేర్వైరోచనస్యేహ త్రైలోక్యమనుశాసతః।
సమీపమాజగామాశు శుక్రో భృగుకులోద్వహః॥ 13-155-11(87355)
తమర్ఘ్యాదిభిరభ్యర్చ్య భార్గవం సోఽసురాధిపః।
నిషసాదాసనే పశ్చాద్విధివద్భూరిదక్షిణః॥ 13-155-12(87356)
కథేయమభవత్తత్ర త్వయా యా పరికీర్తితా।
సుమనోధూపదీపానాం సంప్రదానే ఫలం ప్రతి॥ 13-155-13(87357)
తతః పప్రచ్ఛ దైత్యేంద్రః కవీంద్రం ప్రశ్నముత్తమం॥ 13-155-14(87358)
సుమనోధూపదీపానాం కిం ఫలం బ్రహ్మివిత్తమ।
ప్రదానస్య ద్విజశ్రేష్ఠ తద్భవాన్వక్తుమర్హతి॥ 13-155-15(87359)
శుక్ర ఉవాచ। 13-155-16x(7314)
అగ్నీషోమాదిసృష్టౌ తు విష్ణోః సర్వాత్మనః ప్రభోః।
తపః పూర్వం సముత్పన్నం ధర్మస్తస్మాదనంతరం॥ 13-155-16(87360)
ఏతస్మిన్నంతరే చైవ వీరుదోషధ్య ఏవ చ।
సోమస్యాత్మా చ బహుధా సంభూతః పృథివీతలే।
అమృతం చ విషం చైవ యాశ్చాన్యాస్తృణజాతయః॥ 13-155-17(87361)
అమృతం మనసః ప్రీతిం సద్యస్తృప్తిం దదాతి చ।
మనో గ్లపయతే తీవ్రం విషం గంధేన సర్వశః॥ 13-155-18(87362)
అమృతం మంగలం విద్ధి మహద్విషమమంగలం।
ఓషధ్యో హ్యమృతం సర్వా విషం తేజోగ్నిసంభవం॥ 13-155-19(87363)
అమృతం మనో హ్లాదయతే శ్రియం చాపి దదాతి చ।
తస్మాత్సుమనసః ప్రోక్తా నరైః సుకృతకర్మభిః॥ 13-155-20(87364)
దేవతాభ్యః సుమనసో యో దదాతి నరః శుచిః।
తస్మై సుమనసో దేవాస్తస్మాత్సుమనసః స్మృతాః॥ 13-155-21(87365)
యంయముద్దిశ్య దీయేరందేవం సుమనసః ప్రభో।
మంగలార్తం స తేనాస్య ప్రీతో భవతి దైత్యప॥ 13-155-22(87366)
జ్ఞేయాస్తూగ్రాశ్చ సౌంయాశ్చ తేజస్విన్యశ్చ తాః పృథక్।
ఓషధ్యో బహువీర్యా హి బహురూపాస్తథైవ చ॥ 13-155-23(87367)
యజ్ఞియానాం చ వృక్షాణామయజ్ఞీయాన్నిబోధ మే।
ఆసురాణి చ మాల్యాని దైవతేభ్యో హితాని చ॥ 13-155-24(87368)
రక్షసామురగాణాం చ యక్షాణాం చ తథా ప్రియాః।
మనుష్యాణాం పితౄణాం చ కాంతా యాస్త్వనుపూర్వశః॥ 13-155-25(87369)
వన్యా గ్రాంయాశ్చేహ తథా కృష్టోప్తాః పర్వతాశ్రయాః।
అకంటకాః కంటకినో గంధరూపరసాన్వితాః॥ 13-155-26(87370)
ద్వివిధో హి స్మృతో గంధ ఇష్టోఽనిష్టశ్చ పుష్పజః।
ఇష్టగంధాని దేవానాం పుష్పాణీతి విభావయ॥ 13-155-27(87371)
అకంటకానాం వృక్షాణాం శ్వేతప్రాయాశ్చ వర్ణతః।
తేషాం పుష్పాణి దేవానామిష్టాని సతతం ప్రభో॥ 13-155-28(87372)
`పద్మం చ తులసీ జాతిరాపః సర్వేషు పూజితా।'
జలజాని చ మాల్యాని పద్మాదీని చ యాని వై।
గంధర్వనాగయక్షేభ్యస్తాని దద్యాద్విచక్షణః॥ 13-155-29(87373)
ఓపధ్యో రక్తపుష్పాశ్చ కటుకాః కంటకాన్వితాః।
శత్రూణామభిచారార్థమథర్వసు నిదర్శితాః॥ 13-155-30(87374)
తీక్ష్ణవీర్యాస్తు భూతానాం దురాలంభాః సకంటకాః।
రక్తభూయిష్ఠవర్ణాశ్చ కృష్ణాశ్చైవోపహారయేత్॥ 13-155-31(87375)
మనోహృదయనందిన్యో విమర్దే మధురాశ్చ యాః।
చారురరూపాః సుమనసో మానుపాణాం స్మృతా విభో॥ 13-155-32(87376)
న తు శ్మశానసంభూతా న దేవాయతనోద్భవాః।
సన్నయేత్పుష్టియుక్తేషు వివాహేషు రహఃసు చ॥ 13-155-33(87377)
గిరిసానురుహాః సౌంయా దేవానాముపధారయేత్।
ప్రోక్షితాభ్యుక్షితాః సౌంయా యథాయోగం యథాస్మృతి॥ 13-155-34(87378)
గంధేన దేవాస్తుష్యంతి దర్శనాద్యక్షరాక్షసాః।
నాగాః సముపభోగేన త్రిభిరేతైస్తు మానుషాః॥ 13-155-35(87379)
సద్యః ప్రీణాతి దేవాన్వై తే ప్రీతా భావయంత్యుత।
సంకల్పసిద్ధా మర్త్యానామీప్సితాశ్చ మనోరథాః॥ 13-155-36(87380)
దేవాః ప్రీణంతి సతతం మానితా మానయంతి చ।
అవజ్ఞాతావధూతాశ్చ నిర్దహంత్యధమాన్నరాన్॥ 13-155-37(87381)
అత ఊర్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి ధూపదానవిధేః ఫలం।
ధూపాంశ్చ వివిధాన్సాధూనసాధూంశ్చ నిబోధ మే॥ 13-155-38(87382)
నిర్యాసాః సరలాశ్చైవ కృత్రిమాశ్చైవ తే త్రయః।
ఇష్టోఽనిష్టో భవేద్గంధస్తన్మే విస్తరశః శృణు॥ 13-155-39(87383)
నిర్యాసాః సల్లకీవర్జ్యా దేవానాం దయితాస్తు తే।
గుగ్గులుః ప్రవరస్తేషాం సర్వేపామితి నిశ్చయః॥ 13-155-40(87384)
అగురుః సారిణాం శ్రేష్ఠో యక్షరాక్షసభోగినాం।
దైత్యానాం సల్లకీజశ్చ కాంక్షితో యశ్చ తద్విధః॥ 13-155-41(87385)
అథ సర్జరసాదీనాం గంధైః పార్థివదారవైః।
ఫాణితాసవసంయుక్తైర్మనుష్యాణాం విధీయతే॥ 13-155-42(87386)
దేవదానవభూతానాం సద్యస్తుష్ఠికరః స్మృతః।
యేఽన్యే వైహారికాస్తత్ర మానుషాణామితి స్మృతాః॥ 13-155-43(87387)
య ఏవోక్తాః సుమనసాం ప్రదానే గుణహేతవః।
ధూపేష్వపి పరిజ్ఞేయాస్త ఏవ ప్రీతివర్ధనాః॥ 13-155-44(87388)
దీపదానే ప్రవక్ష్యామి ఫలయోగమనుత్తమం।
యథా యేన యదా చైవ ప్రదేయా యాదృశాశ్చ తే॥ 13-155-45(87389)
జ్యోతిస్తేజః ప్రకాశం వాఽప్యూధ్వగం చాపి వర్ధతే।
ప్రదానం తేజసాం తస్మాత్తేజో వర్ధయతే నృణాం॥ 13-155-46(87390)
అంధతమస్తమిస్రం చ దక్షిణాయనమేవ చ।
ఉత్తరాయణమేతస్మాజ్జ్యోతిర్దానం ప్రశస్యతే॥ 13-155-47(87391)
యస్మాదూర్ధ్వగమే తత్తు తమసశ్చైవ భేషజం।
తస్మాదూర్ధ్వగతేర్దాతా భవేదత్రేతి నిశ్చయః॥ 13-155-48(87392)
దేవాస్తేజస్వినో యస్మాత్ప్రభావంతః ప్రకాశకాః।
తామసా రాక్షసాశ్చైవ తస్మాద్దీపః ప్రదీయతే॥ 13-155-49(87393)
ఆలోకదానాచ్చక్షుష్మాన్ప్రభాయుక్తో భవేన్నరః।
తాందత్త్వా నోపహింసేన న హరేన్నోపనాశయేత్॥ 13-155-50(87394)
దీపహార్తా భవేదంధస్తమోగతిరసుప్రభః।
దీపప్రదః స్వర్గలోకే దీపమాలీ విరాజతే॥ 13-155-51(87395)
హవిపా ప్రథమః కల్పో ద్వితీయశ్చౌషధీరసైః।
వసామేదోస్థినిర్యాసైర్న కార్యః పుష్టిమిచ్ఛతా॥ 13-155-52(87396)
దేవాలయే సభాయాం చ గిరౌ చైత్యచతుష్పథే।
దీపదాతా భవేన్నిత్యం య ఇచ్ఛేద్భూతిమాత్మనః॥ 13-155-53(87397)
కులోద్యోతో విశుద్ధాత్మా ప్రకాశత్వం చ గచ్ఛతి।
జ్యోతిషాం చైవ సాలోక్యం దీపదాతా భవేన్నరః॥ 13-155-54(87398)
బలికర్మసు వక్ష్యామి గుణాన్కర్మఫలోదయాన్।
దేవయక్షోరగనృణాం భూతానామథ రక్షసాం॥ 13-155-55(87399)
యేషాం నాగ్రభుజో విప్రా దేవతాతిథిబాలకాః।
రాక్షసానేవ తాన్విద్ధి నిర్వషట్కారమంగలాన్॥ 13-155-56(87400)
తస్మాదగ్రం ప్రయచ్ఛేత దేవభ్యః ప్రతిపూజితం।
శిరసా ప్రణతశ్చాపి హరేద్బలిమతంద్రితః॥ 13-155-57(87401)
గృహ్ణంతి దేవతా నిత్యమాశంసంతి సదా గృహాన్।
బాహ్యాశ్చాగంతవో యేఽన్యే యక్షరాక్షసపన్నగాః॥ 13-155-58(87402)
ఇతో దత్తేన జీవంతి దేవతాః పితరస్తథా।
తే ప్రీతాః ప్రీణయంత్యేనమాయుషా యశసా ధనైః॥ 13-155-59(87403)
బలయః సహ పుష్పైస్తు దేవానాముపహారయేత్।
దధిదుగ్ధమయాః పుణ్యాః సుగంధాః ప్రియదర్శనాః॥ 13-155-60(87404)
కార్యా రుధిరమాంసాఢ్యా బలయో యక్షరక్షసాం।
సురాసవపురస్కారా లాజోల్లాపికభూషితాః॥ 13-155-61(87405)
నాగానాం దయితా నిత్యం పద్మోత్పలవిమిశ్రితాః।
తిలాన్గుడసుసంపన్నాన్భూతానాముపహారయేత్॥ 13-155-62(87406)
అగ్రదాతాఽగ్రభోగీ స్యాద్బలవీర్యసమన్వితః।
తస్మాదగ్రం ప్రయచ్ఛేత దేవభ్యః ప్రతిపూజితం॥ 13-155-63(87407)
జ్వలంత్యహరహో వేశ్మ యాశ్చాస్య గృహదేవతాః।
తాః పూజ్యా భూతికామేన ప్రసృతాగ్రప్రదాయినా॥ 13-155-64(87408)
ఇత్యేతదసురేంద్రాయ కావ్యః ప్రోవాచ భార్గవః।
సువర్ణాయ మనుః ప్రాహ సువర్ణో నారదాయ చ॥ 13-155-65(87409)
నారదోఽపి మయి ప్రాహ గుణానేతాన్మహాద్యుతే।
త్వమప్యేతద్విదిత్వేహ సర్వమాచర పుత్రక॥ ॥ 13-155-66(87410)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి పంచపంచాశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 155 ॥

Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Footnotes

7-155-6 రమణీయే శిలాపృష్ఠ ఇతి ఝ.పాఠః॥ 7-155-7 స్తాం అభవతాం॥ 7-155-16 తపః వర్ణాశ్రమధర్మః। ధర్మో దయాదిః॥ 7-155-17 లతాః ఓషధ్యో వ్రీహ్యాదయః॥ 7-155-40 ప్రవరస్తేషాం ఘృతమిశ్రోఽథ కుంజర ఇతి థ.పాఠః॥ 7-155-46 జ్యోతిర్దీపాది। తేజః కాంతిః। ప్రకాశః కీర్తిః॥ 7-155-47 తమిస్రం అంధకారః। అంధం తమో నామ నరకరూపం। తథా దక్షిణాయనమప్యంధం తమ ఏవ। అత ఉత్తరాయణే రాత్రౌ తమోనాశకం జ్యోతిర్దేయం నరకనివృత్త్యర్థం॥ 7-155-52 హవిషా ఘృతేన ఓషధీరసైః తిలసర్షపాదిస్నేహైః। వసామేదోస్థీని ప్రాణ్యవయవాస్తేషాం నిర్యాసాః స్నేహాః। వసాదయః పృథగ్వా నిర్యాసాత్॥ 7-155-60 దధిద్రప్సయుతాః పుణ్యా ఇతి ధ.పాఠః॥ 7-155-61 లాజోల్లాపికభూషితాః। ఉల్లాపిక ఉపరిలాపనం॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.